Regionalne i Lokalne Organizacje Turystyczne - tworzenie

Podstawę prawną funkcjonowania Polskiej Organizacji Turystycznej stanowi Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 roku o Polskiej Organizacji Turystycznej (Dz. U. Nr 62, poz. 689 z późn. zm.). Zgodnie z brzmieniem przepisów przywołanej ustawy Polska Organizacja Turystyczna jest państwową osobą prawną powołaną w celu wzmocnienia promocji Polski w dziedzinie turystyki w kraju i za granicą. Polska Organizacja Turystyczna - czytamy dalej w ustawie - powołana została aby tworzyć warunki współpracy organów administracji rządowej, samorządu terytorialnego i organizacji zrzeszających przedsiębiorców z dziedziny turystyki, w tym samorządu gospodarczego i zawodowego oraz stowarzyszeń działających w tej dziedzinie. W wyniku nowelizacji przedmiotowej ustawy dokonanej Ustawą z dnia 16 lutego 2001 roku o zmianie ustawy o Polskiej Organizacji Turystycznej (Dz. U. Nr 22, poz. 249) doprecyzowano jedno z zadań POT, tj. zasady inspirowania przez Polską Organizację Turystyczną tworzenia regionalnych i lokalnych organizacji turystycznych. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 4 ust. 1 czytamy, że w celu wykonania zadania, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 5 (a więc inspirowania tworzenia) mogą być tworzone regionalne i lokalne organizacje turystyczne. Następnie art. 4 ust. 2 stwierdza, że do tworzenia i działania regionalnych i lokalnych organizacji turystycznych stosuje się przepisy ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 roku Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 1990 r. Nr 20, poz. 104 z późn. zm.), z tym że:

• członkiem tych organizacji mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, w szczególności podmioty, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2
• nadzór nad tymi organizacjami sprawuje minister właściwy do spraw turystyki,
• organizacje te mogą prowadzić działalność gospodarczą w rozmiarach służących realizacji ich celów i przedmiocie określonym w ich statutach.

Przytoczony powyżej art. 4 ust. 2 wskazuje, że po nowelizacji ustawy dla tworzenia regionalnych i lokalnych organizacji turystycznych dopuszczalną formą prawną jest stowarzyszenie. Wynika to ze sformułowania "stosuje się", który obligatoryjnie wskazuje tę formę prawną. Jednakże nowelizacja ustawy w żaden sposób nie odnosi się do regionalnych i lokalnych organizacji turystycznych powstałych przed jej wejściem w życie, a to oznacza, że te powstałe przed nowelizacją w innej formie prawnej (spółka, spółdzielnia itp.) są absolutnie dopuszczalne.

Znowelizowana ustawa o Polskiej Organizacji Turystycznej jest jednak przepisem szczególnym w stosunku do Ustawy Prawo o stowarzyszeniach i czyni odstępstwa od zawartych tam ogólnych zasad tworzenia stowarzyszeń.

Zgodnie z ogólnymi przepisami Ustawy Prawo o stowarzyszeniach stwierdzić należy, iż stowarzyszenie to dobrowolne, samorządne i trwałe zrzeszenie o celach niezarobkowych, w którym zrzeszać mogą się obywatele polscy posiadający pełną zdolność do czynności prawnych i nie pozbawieni praw publicznych (art. 2 i 3 Ustawy Prawo o stowarzyszeniach). Osoby prawne mogą być jedynie członkami wspierającymi. Stowarzyszenie może utworzyć co najmniej 15 osób (art. 9 Ustawy Prawo o stowarzyszeniach).

Stowarzyszenia samodzielnie określają swoje cele, programy działania i struktury organizacyjne. O ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej stowarzyszenia podlegają obligatoryjnemu wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego. Z chwilą wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego stowarzyszenie uzyskuje osobowość prawną (art. 8 i 17 Ustawy Prawo o stowarzyszeniach).

Od stowarzyszeń - nazwijmy je podstawowymi - tworzonych przez 15 osób należy odróżnić stowarzyszenia zwykłe, które mogą utworzyć co najmniej 3 osoby. Ten rodzaj stowarzyszeń nie posiada osobowości prawnej, nie może prowadzić działalności gospodarczej, przyjmować darowizn, spadków, zapisów i dotacji a także korzystać z ofiarności publicznej oraz zrzeszać osób prawnych. Środki na prowadzenie swojej działalności stowarzyszenie zwykłe pozyskuje jedynie ze składek członkowskich ( art. 40 i następne Ustawy Prawo o stowarzyszeniach).

Fakt, że przepisy znowelizowanej Ustawy o Polskiej Organizacji Turystycznej są przepisami szczególnymi do zapisów Ustawy Prawo o stowarzyszeniach - oznacza między innymi to, że regionalne i lokalne organizacje turystyczne w formie prawnej stowarzyszeń mogą skupiać jako członków zwyczajnych a nie tylko wspierających także osoby prawne (art. 4 ust. 2 pkt 1 Ustawy o Polskiej Organizacji Turystycznej). Osoby prawne zgodnie z ogólnymi przepisami w tym zakresie uczestniczą w tych stowarzyszeniach poprzez swoje organy. Tworzone na tych zmodyfikowanych zasadach regionalne i lokalne organizacje turystyczne (stowarzyszenia) w liczbie co najmniej trzech mogą utworzyć związek stowarzyszeń.

Kolejną bardzo istotną kwestią funkcjonowania regionalnych i lokalnych organizacji turystycznych w formie stowarzyszeń jest prowadzenie przez nie działalności gospodarczej. W tym zakresie istnieje też modyfikacja w odniesieniu do przepisów ogólnych Ustawy prawo o stowarzyszeniach, gdyż w ustawie ogólnej mówi się, że stowarzyszenia mogą prowadzić działalność gospodarczą na zasadach określonych w odrębnych przepisach, a uzyskany z tej działalności dochód może być przeznaczony na realizację celów statutowych. W odniesieniu zaś do regionalnych i lokalnych organizacji turystycznych przepis stanowi, iż mogą one prowadzić działalność w rozmiarach służących realizacji ich celów i w przedmiocie określonym w ich statutach. Ten ostatni zapis oznacza, że statut musi ściśle określać przedmiot działalności stowarzyszenia na zasadzie którego działają regionalne i lokalne organizacje turystyczne, za pomocą którego chce osiągać środki na działalność statutową. W tym miejscu należy zaznaczyć, że przedmiot działalności po nowelizacji Ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym musi być zgodny z Polską Klasyfikacją Działalności. Ta kwestia szerzej zostanie opisana w dalszej części wydawnictwa dotyczącej rejestracji regionalnych i lokalnych organizacji turystycznych.

Konkludując zamieszczone powyżej rozważania, co do formy prawnej regionalnych i lokalnych organizacji turystycznych należy stwierdzić, iż po nowelizacji z dnia 16 lutego 2001 roku Ustawy o Polskiej Organizacji Turystycznej dopuszczalną formą działania tych organizacji są stowarzyszenia. Implikuje to określone obowiązki po stronie podmiotów, które takie organizacje chcą powołać do życia. Część z tych obowiązków została omówiona powyżej, pozostałe zostaną omówione w kolejnej części tego wydawnictwa mówiącej o zasadach rejestracji regionalnych i lokalnych organizacji turystycznych.

W tym miejscu pozwalamy sobie zamieścić zbiór przepisów prawnych, których lektura treści jest niezbędna dla prawidłowego zrozumienia istoty funkcjonowania regionalnych i lokalnych organizacji turystycznych.