WAŁBRZYCH ZIELONE MIASTO

Wałbrzych jest ok.130-tysięczną aglomeracją miejską, drugim pod względem wielkości miastem Dolnego Śląska, rozwijającym się ośrodkiem edukacyjnym, kulturalnym i turystycznym regionu.
Położony w Sudetach Środkowych, otoczony Górami Wałbrzyskimi, urzeka malowniczym, środgórskim krajobrazem, zaskakuje różnorodnością zabytków i ilością zieleni, klimatem “Leśnego Grodu”. Bez przesady można powiedzieć, że Wałbrzych to „Zielone Miasto”. Ponad połowę miejskiej powierzchni zajmują tereny zielone – w mieście jest aż 7 parków ! w tym najpiękniejszy Park Książański z malowniczym przełomem rzeki Pełcznicy, pomnikowym starodrzewem oraz skupieniami rododendronów i azali. Szczególną atrakcją Parku są muflony. Śródgórskie położenie ukształtowało topografię miasta. Dzielnice rozciągają się w głębokich, wąskich dolinach, kręte uliczki, o znaczych spadach wysokości pną się po zasiedlonych wzgórzach i łąkach – nawet rynek jest tu pochyły. Kiedyś Stary Zdrój, jedna z dzielnic Wałbrzycha, był uzdrowiskiem, teraz uzdrowiska Szczawno i Jedlina Zdrój bezpośrednio graniczą z Wałbrzychem. Zielona sceneria stworzona przez przyrodę to płuca miasta, służy mieszkancom i turystom, stanowi naturalną bazę wypoczynkową, sprzyja uprawianiu sportu, różnych form turystyki i rekreacji przez cały rok. Wymarzone tereny dla amatorów kolarstwa górskiego, dla których wytyczono kilka tras rowerowych o różnym stopniu trudności. Potwierdzeniem tego, że „Wałbrzych kolarstwem górskim stoi” jest fakt, że to właśnie tutaj odbyły się w 2004 r. Mistrzostwa Europy w Rowerach Górskich MTB. Na drogach wałbrzyskch rozgrywane są także wyścigi kolarstwa szosowego o randze krajowej i międzynarodowej. Piechurzy będą również usatysfakcjonowani, w Wałbrzychu bowiem, jako jedynym tej wielkości mieście w Polsce, występuje największe zagęszczenie znakowanych szlaków turystycznych, które wiodą na szczyty górskie i do wielu zabytkowych miejsc. Pasjonatów koni i jeździectwa zaprasza renomowane Stado Ogierów Książ, zaś Aeroklub Ziemi Wałbrzyskiej szkoli zdobywców podniebnych przestworzy.

Sfera kultury zajmuje ważne miejsce w życiu miasta, tworzą ją wałbrzyskie instytucje kultury. Warto wybrać się do Teatru Dramatycznego, który w ostatnich sezonach zyskał opinię jednego z najlepszych teatrów w Polsce, do Filharmonii Sudeckiej znanej od lat melomanom w kraju i za granicą, do Teatru Lalki i Aktora, który wciąż zaskakuje nowymi pomysłami. Do swej siedziby zaprasza Muzeum prezentujące 700-letnią historię miasta, natomiast historię wałbrzyskiego górnictwa poznać można w Muzeum Przemysłu i Techniki mieszczącym się w byłej kopalni.

Historia Wałbrzycha sięga XII w., tworzyły ją narody Polski, Czech i Niemiec. Początkowo dzieje Wałbrzycha związane były z losami księstwa wrocławskiego, następnie świdnicko-jaworskiego. Za czasów panowania książąt piastowskich z linii świdnicko – jaworskiej XII/XIV w. zbudowano warownię Nowy Dwór i Zamek Książ. Prawa miejskie uzyskał Wałbrzych w XV wieku. Po wygaśnięciu rodu Piastów Wałbrzych stał się własnością śląskich rodów rycerskich początkowo Schaffgotschów następnie Czettritzów, a od 1738 r . niemieckiej rodziny Hochbergów, posiadaczy Zamku Książ. Pierwsze wzmianki o górnictwie węglowym pochodzą z 1536 roku. Ośrodkiem przemysłowym Wałbrzych stał się w XVIII/ XIX wieku, nastąpił wówczas rozwój górnictwa i tkactwa. Na początku XX w. powstała huta szkła i duże zakłady porcelany stołowej, które działają do dziś. Po II wojnie światowej, która oszczędziła miastu zniszczeń, w wyniku łączenia pobliskich gmin i budowie nowych osiedli mieszkaniowych, nastąpił rozwój przestrzenny miasta. Na początku lat 90-tych nowe warunki społeczno-gospodarcze przyczyniły się do podjęcia decyzji o likwidacji wałbrzyskich kopalń.

Ślady bogatej historii Wałbrzycha żyją dziś w zabytkach architektury świeckiej i sakralnej oraz unikatowych skupiskach obiektów dawnego przemysłu przedstawiając dziedzictwo kulturowe i przemysłowe miasta, najważniejsze z nich to:

ZAMEK KSIĄŻ

„Perła Śląska”, największy zamek na Dolnym Śląsku. Majestatyczny kolos zbudowany na skale, bajecznie wtopiony w Książański Park Krajobrazowy. Zbudowany w XIII w. przez księcia świdnickiego Bolka I, w ciągu stuleci wielokrotnie rozbudowywany stanowi obecnie urzekający konglomerat wielu stylów architektonicznych. Imponująca bryła zamku mieści ponad 400 pomieszczeń w tym reprezentacyjne sale, salony wystawowe, sale konferencyjne oraz komfortowe wnętrza hotelowo -gastronomiczne. Wspaniałe plenery przyciągają filmowców i artystów. Można tu odpocząć obcując z historią, w otoczeniu zieleni i ciekawie spędzić czas, bowiem Zamek to centrum kulturalno-wystawiennicze regionu, siedziba cenionej w kraju Wałbrzyskiej Galerii Sztuki BWA „Zamek Książ” oraz miejsce wielu prestiżowych imprez, z których największą popularnością cieszy się Festiwal Kwiatów i Sztuki i Międzynarodowy Festiwal Muzyki Kameralnej im. Księżnej Daisy.

Wałbrzych, ul. Piastów Śl. 1, tel. + 48 74 6643800, www.ksiaz.walbrzych.pl

STADO OGIERÓW KSIĄŻ

Zabytkowy obiekt położony na terenie kompleksu pałacowo-parkowego Zamek Książ, wybudowany w pierwszej połowie XIX w., stanowił niegdyś zamkową stajnię. Posiada jedną z najpiękniejszych w Europie krytą ujeżdżalnię o pow. 800m ²wybudowaną z drewna modrzewiowego oraz interesującą powozownię. Obecnie Stado Ogierów Książ zajmuje się hodowlą ogierów rasy śląskiej, prowadzona jest również stadnina koni śląskich. Stado jest znanym ośrodkiem jeździeckim, posiada własny pensjonat i nowoczesny hipodrom, na którym rozgrywanych jest wiele zawodów jeździeckich. Najwyższą rangę mają organizowane tu tradycyjnie od 20 lat Międzynarodowe Zawody w Ujeżdżeniu CDI, które są Eliminacjami Pucharu Świata. Jest to jedna z najważniejszych tego typu imprez odbywających się w Polsce, uczestniczy w nich czołówka zawodników europejskich i polskich. W Książu rozgrywane są także Mistrzostwa Polski Młodych Koni w Ujeżdżeniu, corocznie odbywa się tu również duża impreza hodowlana - Aukcja Koni Śląskich, która przyciąga kupców z całego świata.

Wałbrzych, ul. Jeździecka 1, tel. +48 74 8405860, www.stadoksiaz.pl

ZAMEK STARY KSIĄŻ
zbudowany przez Jana Henryka VI Hochberga, jako romantyczna neogotycka ruina, w latach 1794 - 1797 r. położony nieopodal Zamku Książ na terenie Książańskiego Parku Krajobrazowego.

PALMIARNIA

Najstarsza w Polsce, zbudowana w latach 1911- 1914 roku przez Jana Henryka XV Hochberga właściciela Zamku Książ i Pszczyny, który w ten oryginalny sposób trwale obdarował kwiatami swoją piękną, angielską żonę Marię Teresę of Pless zwaną „Daisy”, czyli „Stokrotka”. Wybudowana w pobliżu Zamku Książ spełniała funkcję „zimowego ogrodu” i miała za zadanie dostarczanie wrażeń estetycznych - była miejscem spotkań, rautów i koncertów. Palmiarnia jako obiekt imponuje rozmiarami – sama kopuła ma 15 m wysokości, a ściany zostały wyłożone lawą pochodzącą z wulkanu Etna na Sycylii. Miłośnicy unikatowej roślinności oraz zwolennicy flory tropikalnej mogą podziwiać około 80 gatunków roślin z całego świata zgromadzonych na powierzchni ok. 1900 m²_.Najatrakcyjniej prezentuje się aleja palmowa, gdzie zobaczyć można sprowadzone jeszcze przez fundatora ponad 120 - letnie okazy Palmy daktylowej osiągające wysokość 12 metrów oraz królową palm „Kencję”, przyciąga także uwagę „ogródek kaktusowy” z olbrzymimi Agawami amerykańskimi, Cereusami i Opuncją cylindryczną. Ugasić pragnienie, jak i odpocząć w otoczeniu zielonego gąszczu egzotycznej roślinności można w kawiarence “Pod Tropikiem”, która mieści się w zabytkowej części Palmiarni.

ul. Wrocławska 158, tel. +48 74 6663315

Muzeum w Wałbrzychu

Muzeum w Wałbrzychu mieści się w zabytkowych wnętrzach Pałacu Albertich, zaprasza na wystawy stałe z zakresu:
·          ceramiki – bogata kolekcja o wysokich walorach artystycznych wyrobów wałbrzyskich i dolnośląskich fabryk porcelany z XIX i XX w. oraz znanych manufaktur europejskich
·          geologii – różnorodny i barwny świat minerałów Dolnego Śląska
·          historii miasta i regionu - dzieje Wałbrzycha w różnorodnych formach

Interesujące są także wystawy czasowe poświęcone twórczości polskich artystów współczesnych. Na szczególną uwagę zasługuje corocznie w październiku prezentowana poplenerowa wystawa prac polskich i zagranicznych artystów ceramików, którzy od 1976 r. uczestniczą w artystycznych plenerach twórczych pod nazwą „Międzynarodowe Sympozjum Ceramiki Porcelana Inaczej” odbywających się w wałbrzyskich zakładach ceramicznych.

Wałbrzych, ul. 1Maja 9, tel. +48 74 6646030, www.muzeum.walbrzych.com.pl

Muzeum Przemysłu i Techniki oddział Muzeum w Wałbrzychu

Siedzibą Muzeum Przemysłu i Techniki jest zabytkowy kompleks architektoniczno - przemysłowy nieczynnej kopalni węgla „Julia”, który stanowi swojego rodzaju skansen budownictwa górniczego XIX wieku. Muzeum prezentuje obiekty przemysłowe i urządzenia techniczne związane głównie z 500-letnią historią górnictwa regionu wałbrzyskiego. Na szczególną uwagę zasługują :
·          wieże wyciągowe szybów wydobywczych „Julia i „Sobótka”
·          wielkogabarytowe elektryczne maszyny wyciągowe z 1911 r.
·          Sztolnia „Julia” wyposażona w górnicze maszyny i urządzenia
·          łańcuszkowa łaźnia górnicza 1915 r.
·          ekspozycja kamieni górniczych - najstarszy z 1739 r.
·          narzędzia i maszyny ślusarskie, tokarskie - najstarsze z 1915 r.

Muzeum prezentuje również zwiedzającym labirynt podziemnych wyrobisk pokopalnianych z fragmentami XVIII – wiecznej „Lisiej Sztolni”

Wałbrzych, ul. Wysockiego 28, tel. +48 74 664 60 32, www.muzeum.walbrzych.com.pl

Pałac Czettritzów
Renesansowy pałac zbudowany w latach 1604-1628 dla Dippranda Czettritza właściciela zamku Nowy Dwór i miasta Wałbrzycha, obecnie siedziba Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej.

Wałbrzych, ul. Zamkowa 4

Ruiny Zamku Nowy Dwór – ruiny XIV wiecznej gotyckiej warowni, której budowniczym był książę świdnicko-jaworski Bolko II, Góra Zamkowa dzielnica Podgórze

Wałbrzyski Rynek z zabytkową XVIII/XIX wieczną zabudową, na szczególną uwagę zasługują trzy najstarsze kamienice: Dom pod Kotwicą, Dom z Trzema Różami oraz Kamienica pod Atlantami. Rynek jest areną wielu imprez oraz miejscem spotkań kolekcjonerów antyków, w każdą drugą niedzielę miesiąca odbywa się tu Giełda Staroci.

Ratusz – neogotycka budowla z 1856 r. siedziba władz miejskich – Plac Magistracki 1

Pałac Tielscha zbudowany w latach 1860 – 63 na potrzeby właściciela fabryki porcelany Carla Tielscha - ul. Armii Krajowej 7a

Dom Zdrojowy „Lwi Gród” – wybudowany ok. 1800 r. w Starym Zdroju - obecnej dzielnicy Wałbrzycha, która w latach 1689 – 1873 była uzdrowiskiem - ul. Pocztowa 4

Budynek Dworca Kolejowego Wałbrzych Miasto - wybudowany w 1925 na wzór pijalni wód mineralnych ul. Armii Krajowej

Kościółek pw. Matki Boskiej Bolesnej zbudowany w 1305 r., gruntownie przebudowany w stylu barokowym ok. 1720 r. – dawny kościół grzebalny. Według legendy jest to miejsce dające początek leśnej osadzie, z której powstał Wałbrzych
Adres: Wałbrzych, Pl. Kościelny

Neogotycki katolicki kościół pw. Aniołów Stróżów zbudowany w latach 1899-1904
Adres: Wałbrzych, ul Moniuszki

Klasycystyczny kościół ewangelicki zbudowany w latach 1785-88 wg projektu architekta J.G. Langhansa, twórcy berlińskiej Bramy Brandenbuskiej.
Adres: Wałbrzych, Pl. Kościelny

Kościół p.w. św. Anny – powstał 1318 r. przebudowywany w XIV i XIX w. – na cmentarzu nagrobek – pomnik gen. B.J. Łączyńskiego, brata Marii Walewskiej.

Adres: Wałbrzych, ul. Wieniawskiego

Miasto Wałbrzych - data przystąpienia: 07.12.2005

« poprzedni artykuł		następny artykuł »

WSTECZ