Miasto w powiecie złotoryjskim, siedziba gminy położone wśród wzniesień Pogórza Kaczawskiego w malowniczej dolinie Kaczawy. Zachowany średniowieczny układ przestrzenny. Późnoromański kościół św. Jana i św. Katarzyny, z murem obronnym z XIII w.  oraz XIX-wieczny neogotycki zbudowany w 1810 r. na miejscu poprzedniego, zniszczonego w pożarze. Trzykondygnacyjny ze schodami, prowadzącymi do głównego wejścia na pierwszym piętrze. Przy elewacji pd.-zach. kwadratowa wieża, zakończona galerią z nadstawą, ozdobioną zegarem. Stacja kolejowa składa się z budynku dworca z XIX w., drewnianej wiaty i kolistej wieży ciśnień z I-szej ćw. XX w. Linia kolejowa została do Świerzawy doprowadzona ze Złotoryi w 1895 r. Przedłużono ja w stronę Marciszowa w roku następnym. Po wojnie linia została odbudowana w 1948 r.
Świerzawa zachowała pierwotny układ osady targowej. Plac Wolności, stanowiący centrum miasta należy do jednych z większych na Dolnym Śląsku. Został wytyczony w rozmiarze 4 x 7,5 sznura. Na zabudowania składają się kamienice 2-3 piętrowe ustawione kaletnicowo. W Większości XVIII-XIX-wieczne z perełką - była apteką, która zbudowana została w roku 1690.
Wał przeciwpowodziowy z pocz. XX w., tworzący zaporę dla zbiornika o poj. 1,6 mln m sześc. Obecnie jako suchy zbiornik przeciwpowodziowy. Po wojnie jako miejsce rekreacyjne. W pobliżu, w latach 70-tych rozpoczęto budowę muszli koncertowej. W Swierzawie znajdują się dwa zabytkowe mosty. Między ul. Kościuszki i Zieloną (II ćw. XVIII w.) i naprzeciwko stacji PKP, prowadzący do Lubiechowej z 3 ćw. XIX w.

Zabytki na terenie Gminy:

STARA KRAŚNICA
pałac von Schweinichenów - XVII w.

SĘDZISZOWA
kościół św. Katarzyny - XIII w.
zespół zamkowy z wieżą mieszkalną - XIV w.
zamek na Wielisławce
młyn wodno-elektryczny - XIX w.
pomnik - XX w.
kaplica - XX w.

LUBIECHOWA
kościół św. św. Piotra i Pawła - XIII w.
pałac - XVIII w.
zespół folwarczny - XVI w.
zespół folwarczny - XVI w.
dom ludowy - XIX w.

SOKOŁOWIEC
kościół pw. św. Jadwigi - XIII w.
pałac (Sokołowiec Górny) - XIX w.
pałac (Sokołowiec Dolny) - XVII/XVIII w.
zespół dworski - XVIII w.
cmentarz (Sokołowiec Górny)

RZESZÓWEK
zespół pałacowo-parkowy - XVIII w.
pomnik

RZĄŚNIK
kościół p.w. św. Trójcy
ewangelicki dom modlitwy
pałac z 1734 r.

DOBKÓW
kościół św. Idziego - XIV w.
dwór renesansowy - XVI w.
kapliczki

PODGÓRKI
ruiny kościoła z XVI w.
kościół św. Józefa Oblubieńca NMP z 1746 r.
zespół pałacowy z 1728 r.