Jedlina
Zdrój leży w Górach Wałbrzyskich, w dolinie pomiędzy zalesionymi
wzgórzami. W XVI wieku odkryto tu źródła wody mineralnej i miejscowośc
z biegeim czasu stała się uzdrowiskiem. Leczone sa tu schorzenia
górnych dróg odechowych, przewlekłe niezyty górnych dróg odechowych,
pylica.
zabytkowe domy z XVIII i XIX w., barokowy pałac z roku 1785.Zabytkowe, turystyczne szlaki kolejowe wraz z obiektami i taborem.
Zajmuję powierzchnię 17,5 km2 i liczy 5,4 tys. mieszkańców.
Poszczególne
części miasta usytuowane są na wysokości 470 - 544 m n.p.m.- w
uroczych, malowniczych kotlinach, otoczonych zalesionymi wzgórzami
należącymi do Gór Wałbrzyskich i Gór Sowich.
Pierwsze wzmianki o
mieście pochodzą z XIII wieku. Właściwie dotyczą one obecnej -
południowo - wschodniej części miasta - Jedlinki, która w tamtym czasie
była osadą drwali i znajdowała się w granicach dóbr należących do Bolka
I księcia świdnicko - jaworskiego. Właśnie od dawnej niemieckiej nazwy
Jedlinki (Tannhausen), która miała związek z rosnącymi lasami
jodłowymi, wywodzi się obecna nazwa miasta.
Źródła mineralne odkryto
w Jedlinie Zdroju w XVI wieku, jednak na większą skalę zaczęto z nich
korzystać od 1697 roku wówczas uznano je za lecznicze. W tym czasie
właścicielem pastwisk, na których tryskał uzdrawiający zdrój, był
Caspar Schäl - kmieć z Jedlinki. W związku z coraz większą liczbą
przybywających z okolicznych wsi chorych, Schäl poczynił pierwsze
inwestycje: leczniczą wodę ujął w wydrążony pień drzewa i postawił obok
kram z żywnością. Później - w 1723 roku, wybudował w pobliżu źródła dom
mieszkalny - Grundhof.
1723 rok - to najważniejsza data w historii Jedliny Zdroju, uważana za datę założenia uzdrowiska.
W
roku tym austriacki generał Hans Christoph baron von Seher - Thoss -
właściciel Jedlinki, wykupił od Schäla parcelę ze źródłem, które
wkrótce zostało ocembrowane. Zaczęły powstawać pierwsze budynki i
urządzenia uzdrowiskowe. Szczególnie wiele inwestycji poczyniła w
Jedlinie Zdroju żona generała - Charlotta Maximiliana hrabina von Seher
- Thoss. To właśnie ją uważa się za założycielkę kurortu i to od jej
imienia źródło otrzymało nazwę Charlottenbrunn (dotąd nazywano je
Sauerborn lub Tannhauser - Sauerbrunnen). Wkrótce całą kolonię
utworzoną przy źródle nazwano Charlottenbrunn (nazwę taką Jedlina Zdrój
nosiła do 1945 roku).
Pierwszy opis składu mineralnego i właściwości
leczniczych źródła pochodzi z 1726 roku i jest dziełem Georga Jahmanna
- medyka ze Świdnicy. Następnych badań wód dokonali kolejno: w 1789
roku chemik Klaproth z Berlina i w 1825 roku Carl Beinert - aptekarz i
biolog z Jedliny Zdroju.
W XVIII wieku Jedlina Zdrój staje się nie
tylko kurortem, ale również ośrodkiem tkactwa i sukiennictwa. W 1768
roku otrzymuje po raz pierwszy prawa miejskie (posiada je do roku 1919).
Dalszy
rozwój uzdrowiska przerwały na pewien czas działania wojny
siedmioletniej (1756 - 1763 r.), okres wojen napoleońskich (bitwa pod
Walimiem w 1807 r.), a także powódź z 1755 r. i okres epidemii i głodu
w 1766/1767 r.
Wiek XIX to czas ponownego dynamicznego rozwoju
kurortu. Powstało wtedy wiele nowych hoteli i pensjonatów, założono
tereny rekreacyjne uzdrowiska. Jednocześnie zmodernizowano stare i
zbudowano nowe urządzenia zdrojowe. Pomysłodawcą i inicjatorem wielu
przedsięwzięć w tym zakresie był wspomniany już Carl Beinert.
Wiele
inwestycji ukierunkowanych na dalszą modernizację i rozbudowę kurortu,
podjęto w latach 1861 - 1864, wtedy właścicielem Jedliny Zdroju był
Carl Krister - założyciel fabryki porcelany w Wałbrzychu. To m. in. z
jego inicjatywy gruntownie przebudowano i powiększono Dom Zdrojowy,
przy promenadzie zbudowano nową halę spacerową i pawilon muzyczny,
przebudowano też pawilon ze źródłem Charlotty oraz zmodernizowano
tereny rekreacyjne.
Niestety następcy Kristera i kolejni właściciele Jedliny Zdroju nie podejmowali już działań inwestycyjnych w uzdrowisku.
Okres
stagnacji zakończył się w roku 1884, kiedy to gmina Jedlina Zdrój
wykupiła mocno zaniedbany kurort od właściciela - Artura von Klitzinga.
Dzięki szerokim działaniom organizacyjnym, modernizacyjnym i
inwestycyjnym, podjętym przez władze gminy w końcu XIX i na początku XX
wieku, Jedlina Zdrój nie tylko szybko dźwignęła się z upadku, ale
wkrótce stała się jednym z najbardziej znanych, najnowocześniejszych i
najchętniej odwiedzanych uzdrowisk na Śląsku. Przykładowo - w 1926 roku
w Jedlinie Zdroju przyjęto 1650 kuracjuszy i 2000 turystów. Na
przyjeżdżających czekały liczne i nowocześnie urządzone hotele i
pensjonaty. Dane statystyczne podają, że w 1937 roku, w mieście były 4
hotele, 20 pensjonatów i zajazdów z pokojami gościnnymi, a także 38
domów turystycznych i schronisko młodzieżowe. Kuracjuszom i gościom
odwiedzającym uzdrowisko, oferowano wiele atrakcji kulturalnych i
rozrywkowych. Odbywały się m.in. koncerty orkiestr i chórów, turnieje
taneczne i festyny leśne.
Zaniknięcie - kilka lat po zakończeniu II
wojny światowej, źródeł mineralnych (spowodowane działalnością
wałbrzyskich kopalń węgla), to główne przyczyny późniejszego upadku
uzdrowiska. W latach 1952 - 1961 wykorzystywano walory klimatyczne i
krajobrazowe Jedliny Zdroju.
W 1962 roku ponownie podjęto
działalność uzdrowiskową. Wodę do zabiegów zaczęto dowozić z uzdrowiska
w Szczawnie Zdroju, z którym Jedlina Zdrój działa w ramach jednego
kompleksu. Obecie jest to „Uzdrowisko Szczawno - Jedlina” S.A. Obecnie
prowadzi się intensywne prace wiertnicze, by dotrzeć do własnych ujęć
źródeł mineralnych, których występowanie potwierdziły wcześniejsze
badania.
W 1967 roku Jedlina Zdrój ponownie otrzymała prawa miejskie.
W 1970 roku w granicach miasta znalazły się wsie - Jedlinka, Suliszów, Kamieńsk i Glinica.
W
uzdrowisku leczy się schorzenia narządu ruchu, choroby układu
oddechowego, choroby układu moczowego i choroby układu trawiennego. W
Zakładzie Przyrodoleczniczym wykonywanych jest szereg zabiegów z
zakresu balneoterapii, inhalacji, elektrolecznictwa, światłolecznictwa,
krioterapii, masaży i gimnastyki.
Na bazę noclegową uzdrowiska
składa się 120 miejsc w trzech budynkach: Domu Zdrojowym, Halinie i
Warszawiance. Uzdrowisko posiada nowoczesną i klimatyzowaną jadalnię
oraz kawiarnię.
Największymi walorami Jedliny Zdroju jest
niewątpliwie wspaniały górski klimat, oraz malownicze położenie, cisza
i spokój. To wszystko sprawia, że z każdym rokiem przyjeżdża do miasta
coraz więcej kuracjuszy i turystów. Tak jak niegdyś czekają na nich
różne atrakcje. Wśród wielu organizowanych przez miasto imprez należy
wymienić szczególnie te, które mają charakter ogólnopolski i
międzynarodowy: Międzynarodowy Festiwal Teatrów Ulicznych, Dolnośląski
Festiwal Zupy, wyścigi kolarskie, rajdy samochodowe oraz turnieje
krajowe gry w bule.
